ปฏิกิริยาของธาตุหมู่ IA และ IIA

การเปลี่ยนแปลงที่สังเกตได้เมื่อโลหะโซเดียมและแมกนีเซียมทำปฏิกิริยากับน้ำ จากการการทดลอง 3.1 ในหนังสือเรียนสาระการเรียนรู้พื้นฐานและเพิ่มเติม เคมี เล่ม 1 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 สรุปได้ดังนี้

ธาตุกับน้ำ

การเปลี่ยนแปลงที่สังเกตได้

สีของฟีนอล์ฟทาลีน

ลักษณะปฏิกิริยา

โลหะโซเดียมกับน้ำ ณ อุณหภูมิห้อง

เป็นสีชมพู

โซเดียมลอยอยู่ที่ผิวน้ำ และทำปฏิกิริยากับน้ำอย่างรวดเร็ว มีควันสีขาวเกิดขึ้น เมื่อจับบีกเกอร์จะรู้สึกร้อน

แมกนีเซียมกับน้ำ ณ อุณหภูมิห้อง

เป็นสีชมพู

มีฟองแก๊สจำนวนเล็กน้อยเกาะที่โลหะ Mg (อัตราการเกิดปฏิกิริยาจะเกิดช้า)

แมกนีเซียมกับน้ำร้อน (60 องศาเซลเซียส)

เป็นสีชมพูเข้มขึ้น

เห็นฟองแก๊สจำนวนมากเกาะที่โลหะ Mg (อัตราการเกิดปฏิกิริยาจะเกิดเร็วกว่าในน้ำเย็น)

จากการทดลองสรุปได้ดังนี้

1.       โลหะโซเดียมลอยอยู่ผิวน้ำ แสดงว่าโซเดียมมีความหนาแน่นน้อยกว่าน้ำ และสารละลายมีสีชมพูแสดงว่าเป็นเบส ควันสีขามที่สังเกตได้คือ แก๊สไฮโดรเจนกับน้ำ

2.       แมกนีเซียมจะทำปฏิกิริยากับน้ำร้อนได้เร็วกว่าน้ำเย็น และมีสีชมพูแสดงว่าเป็นเบส

ปฏิกิริยาของโลหะแมกนีเซียมทั้งในน้ำเย็นและน้ำร้อนนั้น ไม่รุนแรงเท่าโลหะโซเดียมทำปฏิกิริยากับน้ำ

การทดลองสมบัติบางประการของสารประกอบของธาตุหมู่ IA และ IIA จากการทดลอง 3.2 ในหนังสือเรียนสาระการเรียนรู้พื้นฐานและเพิ่มเติม เคมี เล่ม 1 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 สรุปได้ดังนี้

สาร

การเปลี่ยนแปลงที่สังเกตได้เมื่อเติมสารละลาย

NaCl

Na2CO3

Na2HPO4

KNO3

Na2SO4

MgCl2

ü

û

û

ü

ü

CaCl2

ü

û

û

ü

û

SrCl2

ü

û

û

ü

û

BaCl2

ü

û

û

ü

û

หมายเหตุ  û  หมายความว่ามีตะกอน

                                    ü หมายความว่าไม่มีตะกอน

สรุปผลการทดลองได้ดังนี้

1.       สารประกอบคลอไรด์ ซัลเฟต คาร์บอเนต ไฮโดรเจนฟอสเฟต และไนเตรตของธาตุหมู่ IA ละลายน้ำได้ อาจจะเป็นดูดหรือคายพลังงานก็ได้

2.       สารประกอบคลอไรด์ของธาตุหมู่ IIA ส่วนใหญ่ละลายน้ำได้

3.       จากตารางผลการทดลอง สรุปได้ว่า สารประกอบของธาตุหมู่ IA ทุกชนิดละลายน้ำได้ แต่สารประกอบบางชนิดของาตุหมู่ IIA ไม่ละลายน้ำ